H γενιά Ζ είναι η πρώτη που έχει λιγότερες γνωστικές ικανότητες από εκείνους που τη γέννησαν

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ  | Ενημ. 03/02/2026, 23:18

Posted by Youmagazine Staff

Η Δανία έχει τη λύση. Η γενιά Ζ (1997 – 2012) εμφανίζει μειωμένες γνωστικές ικανότητες σε σχέση με αυτούς που τη γέννησαν.

Η γενιά Ζ είναι η πρώτη γενιά με γνωστικές ικανότητες λιγότερες από τους γονείς της. Image: Canva

v

ΑΠΟ ΤΗΝ εποχή του Νεάντερταλ μέχρι σήμερα, κάθε γενιά που παρουσιαζόταν στη Γη ήταν πιο ικανή και πιο έξυπνη συγκριτικά με την προηγούμενη. Έτσι, υπήρχε πάντα πρόοδος και εξέλιξη. Τώρα είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας που μια γενιά, η γενιά Ζ, εμφανίζει μειωμένες γνωστικές ικανότητες σε σχέση με τους γονείς της.

Σχεδόν κάθε γονιός ελπίζει ότι το παιδί του θα είναι σε καλύτερη κατάσταση από ό,τι οι ίδιος: πιο έξυπνο, πιο ασφαλές και πιο προσαρμοστικό. Πολλοί γονείς το βλέπουν αυτό ως ένδειξη επιτυχημένης γονικής μέριμνας, όμως κάτι έχει αλλάξει στα παιδιά που μεγαλώνουν σήμερα. Ενώ οι νεότερες γενιές είναι γνωστές για την ενσυναίσθησή τους, οι γνωστικές τους ικανότητες φαίνεται να υστερούν σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές για πρώτη φορά στην ιστορία.

Τη διαπίστωση έκανε ο δρ Τζάρεντ Κούνι Χόρβαθ (Jared Cooney Horvath). Ο Χόρβαθ, που είναι γνωστικός νευροεπιστήμονας και επικεντρώνεται στην ανθρώπινη μάθηση, εμφανίστηκε ενώπιον του Κογκρέσου όπου ανέπτυξε τις ανησυχίες του σχετικά με τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών.

Στην ομιλία του προς τα μέλη του Κογκρέσου, είπε: «Ένα θλιβερό γεγονός που πρέπει να αντιμετωπίσει η γενιά μας είναι το εξής: τα παιδιά μας είναι λιγότερο ικανά γνωστικά από ό,τι ήμασταν εμείς στην ηλικία τους. Από τότε που τυποποιούμε και μετράμε τη γνωστική ανάπτυξη από τα τέλη του 1800, κάθε γενιά έχει ξεπεράσει τους γονείς της και αυτό ακριβώς θέλουμε. Θέλουμε πιο έξυπνα παιδιά. Αυτό όμως δεν συμβαίνει σήμερα».

Ο δρ Χόρβαθ αναφερόταν στη γενιά Ζ, στη δημογραφική ομάδα που γεννήθηκε μεταξύ1997 και 2012. Η γενιά αυτή, που παρουσιάζει μειωμένη αντίληψη, διαδέχτηκε τους Millennials και είναι προγενέστερη της Γενιάς Άλφα. Είναι η πρώτοι «ψηφιακοί ιθαγενείς», όπως συχνά τους αποκαλούν οι ειδικοί, έχοντας μεγαλώσει με τα smartphones και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως βασικά στοιχεία της καθημερινότητάς της. Συχνά ονομάζονται επίσης Zoomers αλλά και Zoompers, επειδή είναι μοναχικοί, λυπημένοι, αγχωμένοι και πάσχουν από κατάθλιψη.

Οι εκπρόσωποι της γενιάς Ζ είναι ψυχικά ευάλωτοι και το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα άτομα αυτά (σήμερα μεταξύ 14 και 29 ετών), είναι η αβεβαιότητα για το μέλλον, ιδιαίτερα όσον αφορά στο κομμάτι της εργασίας.

Οι γενιές:

Σιωπηλή γενιά: 1925 – 1945
Baby Boomers: 1946 – 1964
Generation X (παιδιά Indigo): 1965 – 1980
Millennials (παιδιά Indigo): 1981 – 1996
Γενιά Ζ: 1997 – 2012
Γενιά Άλφα: 2013 – 2028

ν

Ο δρ Χόρβαθ βασίζει τα συμπεράσματά του στο γεγονός ότι κάθε γενιά πηγαίνει σχολείο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από την προηγούμενη γενιά. Η Γενιά Ζ δεν αποτελεί εξαίρεση. Όχι μόνο αφιερώνει τη μεγαλύτερη διάρκεια του χρόνου της στο σχολείο, αλλά δυσκολεύεται στη μάθηση και γενικά, όταν αποφοιτά, τα περισσότερα παιδιά είναι αγράμματα.

Είναι η πρώτη στην Ιστορία, που δεν επιτυγχάνεται η αναμενόμενη φυσιολογική αύξηση στη γνωστική ανάπτυξη. Σύμφωνα με τον νευροεπιστήμονα, η διανοητική ανεπάρκεια οφείλεται στην ψηφιακή εκπαίδευση και στην εισαγωγή οθονών στην τάξη, μια τάση που ξεκίνησε γύρω στο 2010.
ν

Ένας μαθητής χαμογελάει, δουλεύοντας σε φορητό υπολογιστή. Image: Canva

v

Όσο πιο πολλοί οι υπολογιστές,
τόσο πιο αγράμματοι οι μαθητές

Ο δρ Τζάρεντ Χόρβαθ αναφέρεται στα σχολεία που αντικατέστησαν τα βιβλία με υπολογιστές και ψηφιακές οθόνες.

«Αν κοιτάξετε τα δεδομένα, στις 80 χώρες που έχουν υιοθετήσει ευρέως την ψηφιακή τεχνολογία στα σχολεία, η επίδοση των μαθητών μειώνεται σημαντικά. Σε σημείο που τα παιδιά που χρησιμοποιούν υπολογιστές περίπου πέντε ώρες την ημέρα στο σχολείο για μαθησιακούς σκοπούς να υστερούν στη βαθμολογία κατά τα δύο τρίτα σε σχέση με τα παιδιά που σπάνια ή ποτέ δεν έχουν τεχνολογία στο σχολείο», αποκαλύπτει ο Χόρβαθ.

Το πρόβλημα της μειωμένης γνωστικής ικανότητας έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον, καθώς, όπως αποκαλύπτει έρευνα του Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας Springtide, σε ποσοστό 42%-61% τα παιδιά της γενιάς Ζ βιώνουν «έντονη κρίση ψυχικής υγείας», παρουσιάζοντας παθήσεις όπως άγχος, κατάθλιψη και ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας).

Αυτό οφείλεται αφενός στη μοναξιά που καλλιεργούν τα smartphones, αφετέρου στην αβεβαιότητα και την αστάθεια που υπάρχει σήμερα στο παγκόσμιο περιβάλλον, με τις προβλέψεις για το μέλλον να είναι εξαιρετικά απαισιόδοξες.

Μια μόνο χώρα, από τις 80, ακολούθησε την αντίθετη κατεύθυνση όταν συνειδητοποίησε ότι οι μαθητές της έμεναν πίσω.

H Δανία δείχνει τον δρόμο

Το κανάλι France24 (βλ. βίντεο κάτω) πήρε πρόσφατα συνέντευξη από εκπαιδευτικούς στη Δανία σχετικά με την φαινομενικά «καινοτόμο» προσέγγισή τους στους μαθητές που παρουσιάζουν μειωμένη γνωστική ανάπτυξη.

Από την αρχή του σχολικού έτους 2025/2026, η Δανία όχι μόνο ζήτησε από τους μαθητές να παραδίδουν τα κινητά τους τηλέφωνα, αλλά έχει επίσης αφαιρέσει τα tablet, τα Laptops και τους υπολογιστές από κάθε τάξη! Τέλος τα κομπιούτερ και η ψηφιακή μάθηση στο σχολείο. Οι Δανοί επέστρεψαν στην «παλιά» σχολή, φέρνοντας πίσω τα τυπωμένα σε χαρτί βιβλία, τα τετράδια ασκήσεων και τις γραπτές εργασίες. Τα αποτελέσματα ήταν αναμφισβήτητα. Ακόμα και οι ίδιοι οι μαθητές δεν μπορούν να αρνηθούν την επιτυχία αυτής της εκπαιδευτικής προσέγγισης σε εθνικό επίπεδο.

«Νομίζω ότι το πρόβλημα άρχισε όταν ξεφορτωθήκαμε τα βιβλία και αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε οθόνες. Παρατηρήσαμε τότε ότι πολλά παιδιά δυσκολεύονταν να συγκεντρωθούν. Είναι πολύ εύκολο να σύρουν με τρία δάχτυλα μια διαφορετική οθόνη και να παίξουν ένα βιντεοπαιχνίδι μέσα στην τάξη, παρά να παρακολουθήσουν το μάθημα», λέει ένας καθηγητής στο France24
ν

Επιστροφή… στα βιβλία. Οι μαθητές είναι συγκεντρωμένοι και έτοιμοι να μάθουν μέσα στην τάξη. Image: Canva

v

Η Δανία συνεχίζει να χρησιμοποιεί στα σχολεία υπολογιστές αλλά με φειδώ και υπό αυστηρή επίβλεψη. Μια μαθήτρια λέει ότι είναι ωραίο που έφυγαν οι υπολογιστές, επειδή της αρέσει να διαβάζει και να γράφει. Αλλά δεν ήταν μόνο η έλλειψη συγκέντρωσης που χαρακτήριζε τα παιδιά. Τα περισσότερα ανέπτυσσαν χαμηλή αυτοεκτίμηση και κακή ψυχική υγεία λόγω του χρόνου που αφιέρωναν ανώφελα στις ψηφιακές συσκευές.

Τα δεδομένα που δείχνουν την αρνητική επίδραση των οθονών στον εγκέφαλο των εφήβων προκάλεσαν μια πανεθνική αλλαγή στη Δανία που εκτείνεται και εκτός της τάξης. Οι δραστηριότητες μετά το σχολείο εξαλείφουν ή περιορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών. Υπάρχει επίσης μια Εθνική Ημέρα κατά των Τηλεφώνων που ενθαρρύνει όλους να αφήσουν στην άκρη τις κινητές συσκευές τους για μια ημέρα.

Μάλιστα ένας γιατρός, ο Imran Rashid, ειδικός στην ψηφιακή υγεία, έχει υποβάλλει αίτηση στο κοινοβούλιο για την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Το κίνημα κατά των τηλεφώνων στη Δανία είναι μια πανεθνική προσπάθεια που ελπίζει να διορθώσει την κατάσταση πριν μια άλλη γενιά νιώσει τις ολέθριες επιπτώσεις.

ν

v

Δείτε επίσης:

Οι νέοι θα αλλάζουν αύριο συχνά επαγγέλματα Ακατάλληλο για την αγορά εργασίας ένα στα δύο πτυχία Έντονες αντιδράσεις για την κατάργηση των καλλιτεχνικών μαθημάτων Έλληνας καθηγητής εμπνέει τους μαθητές του στον χώρο του διαστήματος Στον Νορβηγό συγγραφέα Γιον Φόσσε το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2023 Το μεγάλο σκάνδαλο του σχολείου: Πώς τα παιδιά σταμάτησαν να μαθαίνουν