Κυτταρική μνήμη: Οι αναμνήσεις δεν βρίσκονται μόνο στον εγκέφαλο

10 Ιανουαρίου 2026 Κατηγορία Ιατρικά, Αυτοβελτίωση, Γυναίκα

ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗ | Ενημ. 10/01/2026, 12:41

Από την Γεωργία Μεταξά

Το σώμα μας καταγράφει όλα όσα λέμε, αλλά και τις σκέψεις και τις εμπειρίες μας, προκαλώντας αλλαγές στο σώμα – θετικές ή αρνητικές.

Τα κύτταρα καταγράφουν όλα όσα λέμε. Image: Pixabay

v

ΤΟ ΣΩΜΑ μας λειτουργεί όπως ο σκληρός δίσκος των υπολογιστών. Τα κύτταρα παίζουν τον ρόλο του ταχέως περιστρεφόμενου μαγνητικού δίσκου, αποθηκεύοντας πληροφορίες στο κυτταρόπλασμα, με τα διάφορα κυτταρικά οργανίδια (μιτοχόνδρια, ριβοσώματα, σωμάτιο Golgi) να λειτουργούν ως κεφαλές ανάγνωσης/εγγραφής, αποθηκεύοντας και μεταφέροντας πληροφορίες μέσω του ενδοπλασματικού δικτύου.

Με άλλα λόγια, όλα όσα λέμε, τα κύτταρά μας τα «ακούνε» και τα καταγράφουν. Το ίδιο και τα όσα αισθανόμαστε –λύπες, χαρές, μίση κτλ.– καθώς και όσα μας συμβαίνουν, δηλαδή βιώματα και καταστάσεις.

Σαν αποτέλεσμα, το σώμα «θυμάται» σκέψεις, συναισθήματα και εμπειρίες, καταγράφοντάς τα όχι μόνο στις αποθήκες μνήμης του εγκεφάλου μας, αλλά και ως σωματικές αλλαγές μέσω της ισχυρής σύνδεσης σώματος-νου, αποθηκεύοντας άγχη, τραυματικές εμπειρίες και μοτίβα όχι μόνο στα κύτταρα αλλά σε ολόκληρο στο νευρικό μας σύστημα, ακόμη και στα βασικά όργανα (καρδιά, ήπαρ, πνεύμονες, νεφρά και στομάχι), στους αδένες (π.χ. θυρεοειδής), ακόμη και στο δέρμα, επηρεάζοντας έτσι την συνολική υγεία και την ευεξία μας.

Η συγκεκριμένη λειτουργία διερευνάται εκτεταμένα στο βιβλίο του διάσημου ψυχίατρου Bessel van der Kolk, The Body Keeps the Score («Το σώμα δεν ξεχνά», εκδόσεις Κλειδάριθμος). Ενώ ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τη συνειδητή ανάκληση, η υπόστασή μας αντιδρά σωματικά, διατηρώντας την ηχώ παρελθοντικών γεγονότων μέσω ορμονών, νευροδιαβιβαστών, φλεγμονών και μυϊκής έντασης.

Η μυστική γλώσσα του σώματος

Πρόκειται για μια γλώσσα που δεν μας την έχουν διδάξει κανείς και γι’ αυτό την αγνοούμε και δεν δίνουμε σημασία. Ωστόσο, καθένα από τα κύρια συστήματα του σώματος κρύβει συγκεκριμένα συναισθήματα –φοβίες, αντιπάθειες. έχθρες– και γι’ αυτό εκδηλώνει συγκεκριμένα συμπτώματα.

Κάθε σκέψη που σκέφτεστε και συναίσθημα που νιώθετε δημιουργεί ένα μετρήσιμο σήμα. Αυτό το σήμα ταξιδεύει μέσω του νευρικού συστήματος ως δόνηση και μέσω της κυκλοφορίας του αίματος ως χημεία.

Ένα παράδειγμα. Όταν αισθάνεστε φόβο ή άγχος, η συναισθηματική συχνότητα που μεταφέρει, «λέει» στον εγκέφαλό σας να απελευθερώσει ορμόνες του στρες όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Αυτές οι χημικές ουσίες κινούνται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος θέτοντας το σώμα σε συναγερμό. Οι μύες σφίγγονται, η πέψη επιβραδύνεται και η προσοχή μας επικεντρώνεται στην επιβίωση.

Αντίθετα, όταν είστε γαλήνιοι ή νιώθετε στοργή και αγάπη, το σήμα αλλάζει. Ο εγκέφαλος απελευθερώνει σεροτονίνη, οξυτοκίνη και ενδορφίνες. Τα αιμοφόρα αγγεία διαστέλλονται, το ανοσοποιητικό σύστημα θέτει σε λειτουργία τον μηχανισμό αυτοθεραπείας και το σώμα «ανοίγει» για να επιδιορθωθεί.
ν

Στο σχέδιο αυτό, τα Γλοιακά Κύτταρα (Glial Cells ή κύτταρα Schwann) που περιβάλλουν τον νευρώνα του άξονα, γνωστό ως “Θήκη Μυελίνης”, μεταφέρουν μέσω του αξονικού σωλήνα (κόκκινο χρώμα) τις πληροφορίες από το ερέθισμα της ακοής (αριστερά) στον πυρήνα του κυττάρου (δεξιά σε σχήμα αστεριού). Image: Supplied

ν

Επιγενετική κληρονομικότητα

Με άλλα λόγιας, τα κύτταρά του σώματός σας είναι ταυτόχρονα πομποί και δέκτες, μεταφράζοντας την ενέργεια σε οδηγίες.

Τα κύτταρά σας δεν ακούνε απλώς. Καταγράφουν, ανταποκρίνονται και αναδιοργανώνονται με βάση τη συχνότητα που μεταδίδετε.

Αυτό σημαίνει πως όταν λέτε θλιβερά και άσχημα πράγματα, τα κύτταρα δέχονται και καταγράφουν αυτές τις δονήσεις, βάζοντας το σώμα σε μια αρνητική και επιβλαβή για την υγεία κατάσταση. Όταν μιλάτε χαρούμενα και θετικά, θέτουν τον οργανισμό σε κατάσταση ευεξίας.

Το κύτταρο δεν γνωρίζει αν αυτό που σκέφτεστε συμβαίνει τώρα ή το θυμάστε από το παρελθόν, χρόνια πριν. Γνωρίζει μόνο το σήμα που λαμβάνει. Γι’ αυτό έχει σημασία όχι μόνο τι λέμε φωναχτά. Αλλά και τι λέμε όταν μιλάμε με τον εαυτό μας. Ο λόγος είναι χημεία!

Κάθε λέξη γίνεται αγγελιοφόρος. Κάθε συναίσθημα γράφει μια μοριακή νότα. Το σώμα σας «ακούει» τον τόνο της συνείδησής σας και οργανώνεται για να ταιριάζει με αυτήν.

Αν για παράδειγμα, λέτε την ηλικία σας, τα κύτταρα την «ακούνε» και αναγκάζουν το σώμα να προσαρμοστεί σε αυτό το δεδομένο. Αυτό εμείς οι γυναίκες το γνωρίζουμε πολύ καλά, γι’ αυτό και αποφεύγουμε να λέμε την ηλικία μας.

Μελέτες για το στρες στη νεαρή ηλικία έχουν δείξει ότι αυτά τα μοτίβα δεν μας επηρεάζουν μόνο προσωρινά, εκείνη τη στιγμή. Η επίδρασή τους είναι διαρκείας, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται το ανοσοποιητικό μας σύστημα όχι για μέρες ή μήνες, αλλά για δεκαετίες, μεταδίδοντας ακόμη και ορισμένα από αυτά τα μοτίβα στην επόμενη γενιά μέσω αυτού που οι επιστήμονες ονομάζουν «επιγενετική κληρονομικότητα».

Προσοχή, λοιπόν, σε ό,τι λέτε, σκεπτόσαστε ή αισθανόσαστε. Κάποιος σας ακούει και αυτός ο κάποιος δεν είναι oι μυστικές υπηρεσίες, η Google, η Alexa ή το τηλέφωνό σας. Είναι το σώμα σας.
ν