Ο σκηνοθέτης Τζεφ Γκιμπς, σε αποκλειστικό άρθρο του στο Youmagazine, επισημαίνει ότι αν δεν αλλάξουμε πορεία, θα βρεθούμε αντιμέτωποι με την καταστροφή.
Ο Τζεφ Γκιμπς είναι ο δημιουργός και σκηνοθέτης του αποκαλυπτικού ντοκιμαντέρ «Ο Πλανήτης των Ανθρώπων». Image: IMDb
v
TIΘΑ ΚΑΘΟΡΙΣΕΙ τη μοίρα μας όταν τα προϊόντα μας σταματήσουν να φτάνουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ, δεν θα έχουμε να πιούμε καφέ Latte με βιολογικό γάλα και λήξει η frequent flyer κάρτα μας με τις δωρεάν πτήσεις; Θα είναι άραγε η τεχνολογία που θα αποφασίσει για το αν θα ζήσουμε ή θα πεθάνουμε, δεν θα υπάρχουν ντελίβερι και τα καταστήματα θα είναι γεμάτα ζόμπι; Θα μας κρατήσαν, άραγε ζωντανούς οι ηλιακοί συλλέκτες, μια γεννήτρια και μια τράπεζα μπαταριών;
Δεν είναι κάποιο απίθανο σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Δυστυχώς, όλοι οι πολιτισμοί κάποτε τελειώνουν και ο καταστροφικός για τον πλανήτη παγκόσμιος πολιτισμός μας πρόκειται να καταρρεύσει πολύ πιο σύντομα απ’ ό,τι νομίζουμε και με τρόπους που δεν έχουμε δει ούτε στους πιο φρικτούς εφιάλτες μας.
Αν εσείς και τα αγαπημένα σας πρόσωπα πρόκειται να έχετε έστω και μια πιθανότητα επιβίωσης, το κλειδί δεν είναι οι κήποι, τα όπλα και οι κονσέρβες, ούτε η ψευδαίσθηση μιας «εκτός δικτύου» παροχής ρεύματος, αλλά η κοινότητα. Είτε εσείς και οι γείτονές σας ζείτε σε έναν κόσμο εμπιστοσύνης, είτε σε έναν κόσμο ανασφάλειας και φόβου. ν
Η πτώση του δυτικού πολιτισμού υπολογίζεται ότι θα συμβεί μεταξύ των ετών 2040 και 2050 λόγω παραγόντων όπως η κλιματική αλλαγή. Η κοινωνική κατάρρευση θα έρθει από έναν συνδυασμό φυσικών καταστροφών, πολέμων, λοιμών, οικονομικής κατάρρευσης, μαζικής μετανάστευσης και απουσίας επάρκειας φυσικών πόρων. Image: Supplied ν
Η πτώση του δυτικού πολιτισμού υπολογίζεται ότι θα συμβεί μεταξύ των ετών 2040 και 2050 λόγω παραγόντων όπως η κλιματική αλλαγή. Οι άνθρωποι είναι μακράν τα πιο επικίνδυνα ζώα που έχουν περπατήσει ποτέ στη Γη. Πολύ πιο επικίνδυνα από τις πολικές αρκούδες, τα λιοντάρια ή ακόμα και τον Τυραννόσαυρο Ρεξ, αν ζωντάνευε ξαφνικά. Όταν η ζωή γίνεται ένα μουσικό παιχνίδι με τις καρέκλες –πάρα πολλοί άνθρωποι περικυκλώνουν πολύ λίγους πόρους– οι σχέσεις μας με τους συνανθρώπους μας είναι αυτές που θα καθορίσουν τη μοίρα μας.
Σε μια εποχή που η τεχνολογία έχει κυριαρχήσει πάνω μας και οι εθιστικοί, άσχημοι αλγόριθμοί της μας οδηγούν προς την αποξένωση και τον σκληρό φυλετισμό, θα ήταν καλό να θυμόμαστε ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι «νησί» και κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να επιβιώσει για πολύ μόνος του. Είναι αυταπάτη να πιστεύομε ότι οι άνθρωποι έζησαν κάποτε «ελεύθεροι», ότι ήταν δηλαδή αυτοκατευθυνόμενες, ανεξάρτητες μονάδες που ο καθένας έκανε τις δικές του επιλογές. Αυτό δεν υπήρχε ούτε καν πριν από τρία εκατομμύρια χρόνια, όταν ήμασταν χιμπατζήδες.
Υπάρχουμε επειδή ανήκουμε σε μια ομάδα, σε μια κοινότητα.
Η συνεργασία και η ομαδική εργασία είναι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι κυριάρχησαν σε ολόκληρο τον πλανήτη, – προς το καλύτερο ή το χειρότερο. (Κυρίως προς το χειρότερο, από την οπτική γωνία του πλανήτη). Όταν έρθει η κατάρρευση, όπως συμβαίνει για ένα είδος που ξεπερνά την ικανότητα της Γης να το θρέψει, μόνο όσοι έχουν δεσμούς και συνεργάζονται έχουν μια πιθανότητα να επιβιώσουν. Όταν η αυτοκρατορία τελειώσει, η ενσυναίσθηση, ή η έλλειψή της, θα καθορίσει τι θα συμβεί στη συνέχεια. ν
Εγκαταλελειμμένο ηλιακό πάρκο. Η τεχνολογική πρόοδος δεν πρόκειται να μας σώσει από την καταστροφή που πλησιάζει. Image: Supplied
ν
Δεν θα μας σώσει η τεχνολογία
Ένα από τα πράγματα που θα εξαφανιστούν αμέσως, όταν ο υπερβολικά καταστροφικός, βασισμένος στα ορυκτά καύσιμα, παγκόσμιος βιομηχανικός πολιτισμός μας καταρρεύσει, είναι η τεχνολογία.
Έχουμε παρασυρθεί στο να πιστεύουμε ότι τα προϊόντα των παγκόσμιων βιομηχανικών-τεχνολογικών συστημάτων σχετίζονται με τη «βιωσιμότητα». Μας περιμένει ένα απότομο ξύπνημα. Τι συμβαίνει όταν μια χαλαζόπτωση ή μια πτώση δέντρου καταστρέφει μέρος ή ολόκληρη την ηλιακή μας συστοιχία; Πού ακριβώς σε έναν μεταβιομηχανικό κόσμο θα βρούμε ένα νέο ηλιακό πάνελ, παρ’ εκτός και αν λεηλατήσουμε τα αποθέματα κάποιου άλλου;
Η προπαγάνδα ότι θα μας σώσουν τα ρομπότ, οι «ανανεώσιμες» πηγές ενέργειας και οι συναφείς τεχνολογίες, όπως οι μπαταρίες και οι inverters φωτοβολταϊκών, μας έχει αποκοιμίσει.
Η προπαγάνδα ότι θα μας σώσουν τα ρομπότ και οι «ανανεώσιμες» πηγές ενέργειας και οι συναφείς τεχνολογίες, όπως οι μπαταρίες και οι inverters φωτοβολταϊκών, μας έχει αποκοιμίσει. Ας δούμε ποια είναι η πραγματικότητα, Μπορεί να χρειάζεται ένα χωριό για να μεγαλώσει ένα παιδί, αλλά χρειάζεται ένας ολόκληρος πλανήτης για να μεγαλώσει ένα ηλιακό πάνελ. Χιλιάδες εργάτες που θα εξορύξουν το μετάλλευμα, θα το μεταφέρουν και θα το επεξεργαστούν για να φτάσουμε στο τελικό προϊόν, με τεράστιο κόστος σε ενέργεια.
Η πυρηνική ενέργεια είναι επίσης εξαιρετικά πολύπλοκη και δεν θα επιβιώσει από την παγκόσμια τεχνοβιομηχανική κατάρρευση. Επιπλέον, τα ορυκτά καύσιμα γίνονται ολοένα και πιο δύσκολο να αποκτηθούν, όπως και όλα τα εξορύξιμα υλικά από τα οποία εξαρτάται ο πολιτισμός. Το πετρέλαιο, ο άνθρακας, το φυσικό αέριο, ο χαλκός, το νικέλιο, ο σίδηρος, ο κασσίτερος, το αλουμίνιο, οι σπάνιες γαίες και πολλά άλλα. Εξ ου και το παράλογο ενδιαφέρον των «ηγετών» μας να λεηλατήσουν τα βάθη της θάλασσας, ή να σύρουν αστεροειδείς πίσω στη Γη, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να διατηρήσουν κάτι που δεν είναι βιώσιμο. ν
Η κατάρρευση του Γκολφ Στρημ, του βασικού ωκεάνιου ρεύματος στον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό, θα οδηγήσει σε μια νέα αποχή παγετώνων. Image: Supplied
ν
Εύθραυστοι όπως ένα κομμάτι γυαλιού
Αν η αντικατάσταση ενός ηλιακού πάνελ όταν τα πράγματα καταρρέουν είναι αδύνατη, σκεφτείτε το εξής: χωρίς μια λειτουργική κοινωνία, θα δυσκολευτείτε να αντικαταστήσετε ένα απλό κομμάτι γυαλιού, αν για παράδειγμα σπάσει ένα τζάμι.
Δεδομένου ότι το βασικό συστατικό του γυαλιού είναι η άμμος, φαίνεται ότι κάτι τέτοιο είναι εύκολο. Αλλά δεν είναι. Ακόμα και αυτό το υλικό «χαμηλής τεχνολογίας» είναι προϊόν μιας σύνθετης κουλτούρας και γενεών χημικής και βιομηχανικής μάθησης.
Πολλοί πολιτισμοί του παρελθόντος δυσκολεύτηκαν να το κάνουν σωστά ή δεν το κατάλαβαν ποτέ. Δεν φτάνει να έχετε άμμο. Χρειάζεστε έναν βιομηχανικό κλίβανο που να φτάνει τους 600-700 βαθμούς Κελσίου, και την ικανότητα προμήθειας 150 έως 90 κιλών ξύλου για κάθε κιλό γυαλιού που παράγεται.
Τα μεσαιωνικά υαλουργεία συχνά έπρεπε να μετακινούνται καθώς εξαντλούσαν τα κοντινά δάση. Έτσι, ακόμη και η κατοχή ενός κομματιού γυαλιού δεν απαιτεί μόνο μια τοπική κοινότητα, αλλά και μια ευρύτερη κουλτούρα που στηρίζεται στη συνεργασία, τη μεταβίβαση τεχνογνωσίας από γενιά σε γενιά και την αμοιβαία υποστήριξη. Όταν οι πολιτισμοί καταρρέουν, το πρώτο πράγμα που θα εξαφανιστεί είναι τα γυάλινα παράθυρα, που θα σπάσουν από τους εισβολείς και τους βανδάλους. ν
Παρ’ όλο που τα πρώτα υαλουργεία εμφανίστηκαν στην αρχαία Αίγυπτο, τη Μεσοποταμία και την αρχαία Ελλάδα και Ρώμη, η τεχνογνωσία εξαφανίστηκε και εμφανίστηκε ξανά το 1250 και μετά το 1608 με τους πρώτους Ευρωπαίους αποίκους που έφτασαν στον Νέο Κόσμο. Image: Supplied ν
Το ερώτημα που προβάλλει μπροστά μας δεν είναι αν έχουμε αρκετά AK-47, ηλιακούς συλλέκτες ή γεννήτριες ντίζελ, αλλά αν θα έχουμε μια κουλτούρα αμοιβαίας βοήθειας και συνεργασίας. Θα πρέπει να επιλέξουμε ανάμεσα στο «όλοι για έναν και ένας για όλους» ή στο «καθένας για την πάρτη του». Θα κυριαρχήσει η απερίγραπτη βία όπως συμβαίνει σε τόσα πολλά αποτυχημένα και καταρρέοντα κράτη, ή ο αλτρουισμός, όπως συμβαίνει μερικές φορές κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών;
Όταν οι άνθρωποι συνειδητοποιήσουν ότι έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου ώστε να πιστεύουν ότι η τεχνολογία είναι φίλος και σωτήρας μας, από τους τραπεζίτες και τους δισεκατομμυριούχους, θα βρεθούν αντιμέτωποι με μια κόλαση.
Δεν θα μας σώσουν ούτε οι προμήθειες που αποθηκεύουμε ούτε τα όπλα. Την περίοδο που εργαζόμουν στο Bowling for Columbine (Ακήρυχτος πόλεμος), έμαθα ότι άτομα με συλλογές τροφίμων, όπλων ή ακόμα και μαχαιριών συχνά σκοτώνονταν από αντίπαλες ομάδες. Σε μια κλιμακούμενη, ανεξέλεγκτη κατάρρευση, δεν υπάρχει σενάριο στο οποίο ένα μόνο άτομο ή μια οικογένεια μπορεί να αντιμετωπίσει εκείνους που θα έρθουν να λεηλατήσουν. Μπορεί να φαίνεται σωτήριο ότι θα τρέξουμε στην ύπαιθρο και στα βουνά, αλλά είναι μια φαντασίωση. Εκατομμύρια, ακόμη και δισεκατομμύρια, δεν θα κάτσουν σπίτι και θα λιμοκτονήσουν ή θα παγώσουν μέχρι να πεθάνουν. Θα εισβάλλουν για να αρπάξουν.
Μολυσμένοι από ψύλλους, πεινασμένοι και τρισάθλιοι Ευρωπαίοι διέσχισαν έναν ωκεανό με ξύλινα, γεμάτα τρύπες καράβια και έκαναν επιδρομές σε μια ολόκληρη ήπειρο (Αμερική), εξοντώνοντας όσους εύρισκαν μπροστά τους. Σε έναν πλανήτη με δισεκατομμύρια ανθρώπους, η μόνη μας ευκαιρία είναι να φροντίσουμε ο ένας τον άλλον, ώστε η επερχόμενη κατάρρευση να συμβεί ομαλά.
Όταν οι άνθρωποι συνειδητοποιήσουν ότι έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου ώστε να πιστεύουν ότι η τεχνολογία είναι φίλος και σωτήρας μας, από τραπεζίτες και δισεκατομμυριούχους, θα βρεθούν αντιμέτωποι με μια κόλαση.
Το πρώτο πράγμα που θα κάνει η ελίτ είναι να μας αποκόψει από τα λεγόμενα «κοινωνικά» δίκτυα και ψηφιακά μέσα, για να μην μπορούμε να οργανωθούμε εναντίον τους. Η προσωπική επαφή και η χαμηλή τεχνολογία θα είναι η μόνη μας ελπίδα. Τυπογραφικά μηχανήματα και ραδιόφωνο. Σήματα καπνού.
Να έρθει το τέλος των εχόντων και κατεχόντων, των δισεκατομμυριούχων και τρισεκατομμυριούχων. Όχι δύο, τρία ή τριάντα σπίτια, όταν άλλοι δεν έχουν κανένα. Όχι πτήσεις σε όλο τον κόσμο με ιδιωτικά τζετ που μολύνουν το περιβάλλον, όταν άλλοι δεν μπορούν να ζεσταθούν. Είμαστε όλοι μέλη της ίδιας οικογένειας.
Πριν από αυτό, θα πρέπει να μάθουμε ποιοι είναι οι γείτονές μας, να συνδεθούμε μαζί τους και να επανασυνδεθούμε με την οικογένειά μας. Η ελίτ δεν είναι πιο έξυπνη από εμάς ή πιο ευαίσθητη. Απλώς είναι πιο άπληστη. Η συνεργασία είναι αυτή που θα μας σώσει. Όλοι μας είμαστε ικανοί για μεγάλες πράξεις αλτρουισμού και θυσίας. Όλοι μας είμαστε ικανοί για τυφλή βία και εγωιστική απληστία. ν
Οι πλημμύρες και οι φυσικές καταστροφές μπαίνουν πλέον μέσα στα σπίτια μας. Image: Supplied ν
Εμείς οι άνθρωποι είμαστε ικανοί για καθετί μεγάλο και για καθετί καταστροφικό. Μια παγκόσμια κατάρρευση βρίσκεται προ των πυλών – έρχεται, έχει ήδη φτάσει. (Αν δεν είσαι άνθρωπος, να ξέρεις ότι η κατάρρευση έχει ήδη φτάσει χάρη στον homo sapiens). Το να κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, δεν πρόκειται να μας σώσει. Πρέπει να αφυπνιστούμε. Να βρούμε έναν τρόπο για να φροντίζουν όλοι οι άνθρωποι ο ένας τον άλλον, καθώς η οικονομία και οι κοινωνίες μας καταρρέουν.
Επίσης, η σχέση μας με τον φυσικό κόσμο πρέπει να μπει σε νέες βάσεις. Μπορούμε να το κάνουμε εθελοντικά, με διορατικότητα, ή μπορούμε να αφήσουμε το πανδαιμόνιο και η κόλαση να κυριαρχήσουν – μια κατάσταση κατά την οποία οι ζωντανοί θα ζηλεύουν τους νεκρούς.
Μέρος αυτής της μεγάλης αποκατάστασης πρέπει απαραίτητα να είναι η αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ μας. Να έρθει το τέλος των εχόντων και κατεχόντων, των δισεκατομμυριούχων και τρισεκατομμυριούχων. Όχι δύο, τρία ή τριάντα σπίτια όταν άλλοι δεν έχουν κανένα. Όχι πτήσεις σε όλο τον κόσμο με ιδιωτικά τζετ που μολύνουν το περιβάλλον, όταν άλλοι δεν μπορούν να ζεσταθούν.
Είμαστε όλοι μέλη της ίδιας οικογένειας. Κανείς δεν έχει περισσότερα προνόμια από τον άλλον. Μπορούμε να ξεκινήσουμε τώρα, σε αυτή την εποχή της υποτιθέμενης άνεσης και χαράς. Ξέχνα την κατανάλωση και γνώρισε τους γείτονές σου, την οικογένειά σου και τους «εχθρούς» σου. Η ζωή σου, όπως και όλων των άλλων, μπορεί να εξαρτάται από αυτό. ν
Michael Moore Presents: Planet of the Humans | A Film by Jeff Gibbs | Full Documentary
ν
ν
______________
(*) Ο Τζεφ Γκιμπς(Jeff Gibbs) είναι περιβαλλοντολόγος, παραγωγός ταινιών και σκηνοθέτης οικολογικών ντοκιμαντέρ. Αλλά σε αντίθεση με άλλους που επικεντρώνονται αποκλειστικά στον κίνδυνο που παρουσιάζει η υπερθέρμανση του πλανήτη, ο Γκιμπς βλέπει την κλιματική αλλαγή ως σύμπτωμα ενός ευρύτερου προβλήματος – του υπερπληθυσμού και της υπερκατανάλωσης των πόρων της Γης. ν